Weingut Knab - Endingen am Kaiserstuhl - Baden

Weingut Knab uit Endingen am Kaiserstuhl

Vrijdag 25 april 2025

Wij verwelkomen De Duitse wijnboer Johannes Rinker van Weingut Knab uit Edingen am Kaiserstuhl in het Zwarte Woud.
De wijnstreek Baden, ook wel bekend als Baden-Württemberg, is één van de 13 wijngebieden in Duitsland, gelegen in het zuidwesten van het land. Het geniet een reputatie als een van de warmste en zonnigste wijngebieden van Duitsland, waardoor het bijzonder geschikt is voor de wijnproductie.
De wijnregio Baden in Duitsland is verdeeld in negen subregio's, elk met zijn eigen unieke terroir, druivenrassen en wijntradities. Deze subregio's dragen bij aan het gevarieerde aanbod aan wijnen dat Baden produceert.
Weingut Knab behoort tot de subregio Kaiserstuhl, dat bekend staat om zijn unieke vulkanische bodem en is een premium wijngebied in Baden. De Bourgondische druivenrassen Chardonnay en Pinot Noir gedijen hier en produceren elegante en expressieve wijnen.

TERROIR

Ligging: Tussen de Duitse wijngebieden staat Kaiserstuhl voor een heel apart landschap, gelegen tussen de Rijnvlakte, Het Zwarte Woud en de Vogezen. Een enorme landverzakking van 2000 m in dit het gebied zo’n 30 miljoen jaren terug zorgde voor zware vulkanische activiteit langs de twee belangrijkste breuklijnen. De ijstijd zorgde extra voor de afzetting van een metersdikke vruchtbare ‘lösslaag’. De dikte varieert tussen de 10 en 40 meter. Dit zijn de basiscomponenten voor uitstekende wijnbouw.

KLIMAAT

De wijnstreek Baden profiteert van een relatief mild en zonnig klimaat vanwege de zuidelijke ligging. Dit klimaat is bevorderlijk voor de rijping van een grote verscheidenheid aan druivenrassen, inclusief de druivenrassen die het in andere, koelere Duitse wijngebieden moeilijk zouden kunnen hebben.
De subregio ‘Kaiserstuhl’ staat bekend om de meeste zonuren per jaar met milde zomers en neerslag verspreid over het hele jaar. Jaarlijks valt er gemiddeld 640 mm neerslag (ongeveer zoals in België).
Maar het is niet alleen de zon die geweldige wijnen maakt. In het noordelijke Kaiserstuhl zorgt de voldoende regenval bovendien voor optimale omstandigheden om op duurzame wijze wijnen te produceren die hun weerga niet kennen.

BODEM

Kaiserstuhl verrijst als een eiland in de Boven-Rijnslenk. Verweerd vulkanisch gesteente en kalkrijke lössafzettingen vormen hier de basisbodem. Door de kalkrijkheid komen in de löss onregelmatig herhalende roestbruine laagjes voor, ontstaan door de verwering van kalkdeeltjes in een fase van langzamere sedimentatie. De verweerde löss wordt lössleem. Door deze bodemsamenstelling slaagt Weingut Knab erin ongelooflijk sappige wijnen met veel mineraliteit te kunnen produceren.

DRUIVENRASSEN

Het domein Weingut Knab teelt voornamelijk volgende druivenrassen:
-             Pinot Blanc: ook wel bekend als Weißburgunder, 35% van de wijngaarden zijn beplant met Pinot Blanc. Hun oudste Weißburgunder*** wijngaarden zijn meer dan 45 jaar oud, oude wijnstokken hebben diepere wortels en krijgen daardoor meer voedingsstoffen en water wat resulteert in meer mineraliteit, dichtheid en frisheid in de wijn.
-             Chardonnay: het perceel Engelsberg behoort tot een van de oudste Chardonnay-wijngaarden in de regio. Elegante zuurgraad, veel structuur en kruidige aroma's door de rijping op Franse eikenhouten vaten en enorm bewaarpotentieel.
-             Riesling: gedijt vooral goed in de wat hoger gelegen gebieden met veel gesteente. De iets koelere temperaturen en de minerale bodem zorgen voor een uniek aroma met veel frisheid en fruit. De vulkanische bodem van de subregio Kaiserstuhl en de zonovergoten wijngaarden dragen bij aan het karakter van de Rieslings.
-             Pinot Gris: ook wel bekend als Grauburgunder. De druiven genieten van het perfecte klimaat, met veel warmte en zonneschijn. De druiven kunnen hier optimaal rijpen en leveren vaak aromatische witte wijnen.
-             Pinot Noir, bekend als Spätburgunder. Lage opbrengsten, optimaal terroir en gedifferentieerd handmatig plukken zijn slechts enkele factoren die bijdragen aan de oogst van perfecte Pinot Noir-druiven.

30% van het areaal van Weingut Knab bestaat uit Pinot Noir-percelen. Alle rode wijnen rijpen op eikenhouten vaten en worden pas na een rijpingsperiode van enkele maanden tot enkele jaren verkocht. De Pinot Noir levert krachtige wijnen op met veel karakter, mineraliteit en elegantie of lichte wijnen met een levendige zuurgraad en fijn fruit.

Hedendaagse vinificatie, temperatuur gecontroleerde fermentatie en zorgvuldige rijping van de wijnen vormen de sleutel om een optimale expressie van de aroma’s van de wijngaard in de fles te krijgen. Deze kenmerken de wijnen, zelfs na jarenlange rijping.
Sommige wijnen hebben wat tijd nodig. Met name bij de ontwikkeling van de met drie sterren *** wijnen (wijnen van één wijngaard), hierbij hecht de wijnmaker veel waarde aan de vinificatie, zodat de wijnen ook jaren later nog hun grootsheid, karakter en een prachtige rijpheid uitstralen.

GEPROEFD

1.          Endinger Engelsberg Weißer Burgunder Alte Reben 2023

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Weißburgunder (Pinot Blanc), stokken van 30 tot 50 jaar oud van de Endinger Engelsberg. Ondergrond van ‘löss’ en vulkanische ondergrond.
Vinificatie: Klassiek, rijping van 11 maanden op fijne droesem, veroudering 70% in grote eiken vaten en 30% in roestvrije stalen vaten.
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Helder bleekgeel, lichte tranen.
Neus: Een frisse neus met exotisch rijp fruit zoals ananas, wat steenfruit en kruiden.
Mond: Rond en heerlijk rijk mondgevoel met tropisch fruit, perzik, meloen, wat citrus, lange droge afdronk.
Conclusies: Goede Duitse Prädikat-wijn.
Gastro: Asperges op zijn Vlaams, gebakken kalfszwezeriken, vis met roomsaus.

2.          Weißer Burgunder Wihlbach *** 2022

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Weißburgunder (Pinot Blanc), stokken van 45 jaar oud op de toplocatie Endinger Wihlbach***. Kalkrijke ‘löss’ bodem.
Vinificatie: Handmatige pluk. De spontane gisting en rijping gebeuren gedurende 11 maanden in voor 90% grote houten vaten en 10% barriques.
Alcoholgraad: 14 %
Kleuromschrijving: Goudgeel, perfect helder en fijne traantjes.
Neus: Rijk en complex parfum met exotisch fruit, ananas, geraspte appel, mineraliteit, witte bloemen en subtiel rokerig.
Mond: Fijn mineraal in de mond, elegantie, goed geïntegreerde zuurgraad, romige lange afdronk.
Conclusies: Fruit en mineraliteit staan op de voorgrond, hout is perfect geïntegreerd.
Gastro: Asperges met hollandaise saus, mosselen, wit vlees en konijn, Munster kaas.

3.          Endinger Engelsberg Grauer Burgunder Alte Reben 2023

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Grauer Burgunder (Pinot Gris) van de Endinger Engelsberg. Ondergrond van ‘löss’ en vulkanische ondergrond. De locatie heeft dikke ‘löss’ bodems, waarvan de zachte structuur ervoor zorgt dat de wijnranken tot wel 20 meter diep kunnen wortelen. De druiven die laat worden geoogst zijn afkomstig van wijnstokken 30 tot 40 jaar oud.
Vinificatie: Rijping van 11 maanden op fijne droesem, veroudering 70% in grote eiken vaten en 30% in roestvrije stalen vaten.
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Stralend lichtgeel met tranensporen.
Neus: Rijpe fruitaroma’s met appel, honingmeloen, sinaasappelschil, steenfruit zoals mirabel en rijpe citrus.
Mond: Zachte en soepele smaak, rijpe zinderende zuurgraad, mineraliteit, de fruittoetsen zoals in de neus en een opmerkelijke lange nasmaak!
Conclusies: Mooie delicate wijn.
Gastro: Gestoofde konijnenbout, ratatouille, asperges met gerookte zalm, garnalen, gebakken coquilles.

4.           Grauer Burgunder Steinhalde *** 2022

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Grauer Burgunder (Pinot Gris) op de toplocatie Amolterer Steinhalde in een beschermd natuurgebied van Kaiserstuhl, de heide van Amoltern. Op bijna 400 m hoogte groeien de 25 jaar oude stokken op vulkanische bodem. Late oogst.
Vinificatie: Spontane gisting, rijping in 85% grote houten vaten, 20% in barriques gedurende 11 maanden op fijne droesem.
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Goudgele intense kleur en traag tranend.
Neus: Vrij intens, Poire William, perzik, amandel, kruiden zoals tijm, witte bloemen,  minerale tonen maar iets minder dan wijn 3.
Mond: Kracht en finesse, droog, subtiel karamel, romig en vol, zuren in balans, peer en tropisch fruit, lange complexe afdronk.
Conclusies: Gastronomische Pinot Gris met veel karakter en inhoud, expressief en met een fijne mineraliteit. Wijn met bewaarpotentieel.
Gastro: Vis zoals kabeljauw met rijkelijk veel saus, quiches, wit vlees, kaasfondue en gevogelte.

5.          Chardonnay Eckkinzig *** 2023

Degustatiecommentaar
Druiven: 100 % Chardonnay. Kalkrijke, terrasvormige ‘löss’ bodem. Hun 35 jaar oude en oudste Chardonnay-wijnstokken van Kaiserstuhl groeien op het hoogste punt van Eckkinzig.
Vinificatie: Na het met de hand plukken en een strenge selectie ondergaan de druiven een spontane fermentatie en rijping van 16 maanden in Franse barriques van 225 liter ‘sur lie’, waarvan 30% nieuwe zijn.
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Lichtgeel met een groene glans en dikke tranen.
Neus: Fijn toasty, met impressies van geroosterde aroma’s en wat brioche, gele appel, mirabel, zilte mineraliteit, amandel, vleugje vanille.
Mond: Boterachtige tot romige toetsen, kruiden in achtergrond, mineraal onderbouwd, steenfruit, lange afdronk.
Conclusies: Wijn in balans met grote finesse, mag concurreren met de betere Bourgondische Chardonnay’s, maar met een Duitse flair en minder hout. De wijn is nu nog iets te jong.
Gastro: Inktvis, gegrilde zeebaars, kip met morieltjes.

6.          Endinger Engelsberg Spätburgunder Alte Reben 2022

Degustatiecommentaar
Druiven: 100 % Spätburgunder (Pinot Noir) gemaakt van de beste druiven van de 30 tot 50 jaar oude wijnstokken in de Endinger Engelsberg. Ondergrond van ‘löss’ en vulkanische ondergrond.
Vinificatie: De wijn rijpt 12 maanden op deels nieuwe (10%) Franse eiken vaten.
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Deze eerste rode wijn voor deze avond heeft een robijn rode kleur met een paars randje, is helder en toont wat traantjes tegen de wand.
Neus: Fijne geuraanzet met rijpe zwarte kersen, rode bosvruchten, pruimen, koffie, gebrande aroma’s, licht animaal.
Mond: Fijne tannines, opnieuw zwarte kersen en rode bosvruchten, medium lang in de finale.
Conclusies: Eersteklas Spätburgunder met nog jaren potentieel voor de boeg.
Gastro: Geroosterd vlees, stoofpotje, pasta met vlees. 

7.          Spätburgunder Wihlbach*** 2021

Degustatiecommentaar
Druiven: 100 % Spätburgunder (Pinot Noir) uit de wijngaard Endinger Wihlbach van 45 jaar oud met ‘löss’ bodem.
Vinificatie: 90% van de druiven worden ontsteeld, 10% zijn volledige trossen. Spontane fermentatie, daarna klassieke fermentatie van 20 dagen, verblijf van 16 maanden in Franse barriques waarvan ongeveer 35% nieuw zijn.
Alcoholgraad: 13 %
Kleuromschrijving: Heldere robijnrode kleur, geen evolutie en gulzig tranend.
Neus: Donker bessenfruit met aalbessen, kers, geroosterde nootjes, toasty.
Mond: Mooie sappige smaakvulling, kracht, fijne zijdeachtige tannines, vooral terug de sappige rode en zwarte bessen en kersen, halflange afdronk.
Conclusies: Prima fraîcheur, mooi vakwerk.
Gastro: Wild, beste van hert, lamsvlees, zachte kazen.

8.          Spätburgunder Steinhalde *** “R” 2018

Degustatiecommentaar
Druiven: 100 % Spätburgunder (Pinot Noir), van de Amolterer Steinhalde met wijngaarden van 20 tot 45 jaar oud.
Vinificatie: 75% van de druiven worden ontsteeld, 25% zijn volledige trossen. Spontane fermentatie, daarna klassieke fermentatie van 22 dagen, verblijf van 18 maanden in Franse barriques waarvan ongeveer 40% nieuw zijn.
De "R" betekent dat de hele druiventrossen (dus ook de steeltjes) mee gemacereerd worden (ook bekend als ‘whole cluster fermentation’).  (zie ook verder)
Alcoholgraad: 13,5 %
Kleuromschrijving: Transparant robijnrode kleur met wat evolutie aan de rand.
Neus: Aroma's van rode en zwarte bessen, zwarte kers, zwarte thee en mediterrane kruiden, geroosterde aroma’s, fijn hout, floraal, vleugje zeezout en animaal.
Mond: Evenwichtig met veel fruitsouplesse, rijpe kersen, rode bessen, tabak, pure chocolade, munt, ziltig, vanille, compote, kamillethee, zeer goede stevige lange afdronk.
Conclusies: Zeer elegante, maar toch stevig verweven Bourgogne-neus
Gastro: Duifje in de pan, wild.

Waarom fermentatie met hele trossen in plaats van de conventionele ontsteelmethode?
Steeltjes hebben een chemische samenstelling (boordevol fenolische verbindingen, de tannines). Afhankelijk van de mate van rijping van de steeltjes zal deze een invloed hebben op de latere wijn.
Druiven die vroeg geplukt worden kunnen meer onrijpe groene steeltjes hebben. Deze onrijpe steeltjes brengen meer groene, plantaardige en kruidige tonen in de smaak.
Laat de wijnbouwer de druiven wat langer rijpen aan de wijnstok zodat de steeltjes goed kunnen verhouten (worden bruin en houtachtig) dan wordt de smaak milder en krijgt men aroma’s zoals: florale toetsen, bosgrond, compost, zwarte thee, ceder, menthol …)
De voordelen van hele trossen? Eén daarvan is de textuur: het lijkt een textuur te geven die zacht of zijdezacht is en erg aantrekkelijk, vooral bij Pinot Noir.
Daarnaast kan de tanninestructuur versterkt zijn.
Het gebruik van steeltjes (met hele trossen) tijdens de fermentatie komt vooral voor bij Pinot Noir- en Syrah druiven. De wijnmaker kan ook opteren om gewoon een paar hele trossen aan de rest van de ontsteelde druiven toe te voegen.
Hele trosfermentatie is een keuze die elke wijnmaker maakt en de ervaring zal een belangrijke factor zijn. Expressie van de locatie specifieke kenmerken, vooral het terroir kunnen een motivatie zijn voor hele trosgisting.

De wijnbouwer laat ons verwennen en biedt ons een extra rode zoete wijn aan in flesjes van 50 cl.

9.          QuintesSenz Black Label

Degustatiecommentaar
Druiven: 100 % Spätburgunder (Pinot Noir)
Vinificatie: De gedroogde druiven krijgen een spontane gisting en rijpen 24 maanden in barriques.
Alcoholgraad: 16,5%!
Kleuromschrijving: In ons glas komt een wijn met een robijnrode kleur, hoge concentratie en dikke tranenkraag, niet gefilterd.
Neus: Complex en intens boeket met donker fruit, jammy bramen, rijpe kers en vijg, fijne kruidigheid.
Mond: Veel alcohol, compote van fruit en superlange afdronk.
Conclusies: Power te over.
Gastro: Winterse chocoladetaart, geroosterd buikspek met glazuur van honing en sojasaus.

Verslaggever Rik Debal, nagelezen door Geert De Muynck